«خبرماشین» - سالها بود که زمزمههای گروگانگیری خطوط تولید توسط قطعهسازان بزرگ در راهروهای وزارتخانه شنیده میشد، اما هر بار با لبخندهای تصنعی و تکذیبیههای تکراری، خاک بر چهره واقعیت پاشیده میشد. حالا با تایید رسمی دولت، پردهها برافتاده و یک سوال هولناک پیش روی افکار عمومی قرار گرفته است: آیا سایپا قربانی بهمن موتور شده است؟!
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «خبرماشین»؛ اعتراف دیرهنگام و تکاندهنده محمدصادق مفتح، قائممقام وزیر صمت، مبنی بر تایید توقف در روند تحویل قطعه توسط شرکت کروز به نارنجی پوشان جاده مخصوص، تنها یک خبر اقتصادی ساده نیست؛ این یک اعلام جنگ تمامعیار در پشتصحنه جاده مخصوص است.
در همین رابطه بخوانید:
وزارت صمت عدم تأمین قطعه سایپا توسط کروز را تایید کرد
بیانیه رسمی شرکت کروز در خصوص اظهارات قائم مقام محترم وزیر صمت
مهندسی بازار به خاطر بهمن موتور؟
این اتفاق البته هنوز با واکنش های و حاشیه های خرد و کلانی همراه بوده و قطعاً خواهد بود . ولی ماجرا زمانی بوی مهندسی تیراژ به خود میگیرد که به زنجیره مالکیت نگاه کنیم. شرکت کروز، به عنوان اصلیترین رگ حیاتی تأمین قطعات سایپا، همزمان مالکیت و مدیریت بهمن موتور را نیز در اختیار دارد.
این یعنی رقیب مستقیم سایپا، کلید انبار قطعات او را در جیب دارد؛ اگر تا پیش از این، بدهی انباشته بهانهای برای فرار از مسئولیت و توجیه عدم تحویل قطعه بود، امروز آمارها روایت دیگری را فریاد میزنند. چگونه است که در سال 1404 ، سایپا با افت شدید و نگرانکننده تولید مواجه میشود، اما در سوی دیگر، بهمن موتور بدون هیچ شعبدهبازی یا عرضه پلتفرمهای جدید و تنها با تکیه بر مدلهای قدیمی، رشد ۶ درصدی را ثبت میکند؟
گوشت قربانی در میانه پیمانهای پنهان
این فرضیه که سایپا به گوشت قربانی برای درخشش برندهای تحت مالکیت کروز تبدیل شده، آیا همچنان یک تئوری توطئه به شمار می آید. وقتی قطعهساز، خودروساز میشود، تضاد منافع تبدیل به یک غده سرطانی در کالبد صنعت میشود. شواهد نشان میدهد که محدودسازی تولید در سایپا، تنها حاصل اتفاقات سیاسی و حوادث ناشی از بحران جنگ و حتی میراث شوم گذشته نیست. شاید یک استراتژی برای جابهجایی قدرت باشد؛ جایی که رفتار مالکان گروه بهمن و کروز، این شایعه را تقویت میکند که تولید سایپا باید فدا شود تا تیراژ و ابهت و مدیریت شرکت های تحت کنترل آنها بیشتر به چشم بیاید.
بدهی؛ اهرم فشار یا واقعیت مالی؟
فرار پشت واژه بدهی برای توقف تولید، بزرگترین کلاهی است که بر سر سیاستگذار گذاشته شده است. پرسش این است: اگر سایپا بدهکار است، چرا این چکش فشار فقط بر سر تولیدات استراتژیک این شرکت فرود میآید، اما همزمان، قطعات برای خطوط تولید خودی و محصولات هم رده روانه میشوند؟ اینجاست که نقش حاکمیتی وزارت صمت به زیر سوال میرود. وزارتخانهای که قائممقامش حالا اعتراف میکند که تامینکننده، گلوی خودروساز را میفشارد، باید پاسخ دهد که چرا اجازه داده است سرنوشت اشتغال هزاران پرسنل، به امضای مالک تامین کننده و هم زمان با آن شرکت رقیب گره بخورد؟
آنچه از صحبت های مفتح بر می آید این را نشان می دهد که جاده مخصوص حالا صحنه یک نمایش بیرحمانه است. سایپا، قربانی یک انحصار چندلایه شده است که در آن، قطعهساز نه یک شریک، بلکه یک رقیب مسلح است. آمارها نشان داد که میان رشد شرکتهای زیرمجموعه کروز و سقوط غولهای دولتی می تواند رابطهای مستقیم و معنادار وجود داشته باشد.