سایپا در برنامه جدید توسعه محصولات خود، کاهش مصرف سوخت و پاسخ به چالش‌های ناشی از ناترازی بنزین را به یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری خود تبدیل کرده است؛ رویکردی که قرار است تنها به بهینه‌سازی موتورهای فعلی محدود نباشد و مجموعه‌ای از فناوری‌های جدید، خودروهای دوگانه‌سوز، قوای محرکه نسل جدید، محصولات پلاگین‌هیبرید و خودروهای تجاری کم‌مصرف را دربر بگیرد.
قائم‌مقام شرکت خودروسازی سایپا در نشست خبری رونمایی از محصولات جدید این شرکت با اشاره به تشدید چالش مصرف سوخت و آلودگی هوا در کلان‌شهرهای کشور، تأکید کرد که صنعت خودرو نمی‌تواند نسبت به این مسئله بی‌تفاوت باشد و باید بخشی از راهکار کاهش مصرف انرژی در کشور را از مسیر توسعه محصولات جدید دنبال کند.
کاهش مصرف سوخت؛ برنامه‌ای فراتر از یک محصول
به گفته رادمنش، مسئله مصرف بالای سوخت در ایران تنها با عرضه یک مدل خودرو یا استفاده از یک فناوری خاص حل نخواهد شد و برای رسیدن به نتیجه، باید مجموعه‌ای از اقدامات همزمان در صنعت خودرو دنبال شود.
یکی از این اقدامات، نوسازی خودروهای فرسوده، به‌خصوص وسایل نقلیه فعال در بخش حمل‌ونقل عمومی است. سایپا نیز اعلام کرده است با توجه به سیاست‌های دولت، حضور فعال‌تری در این بخش خواهد داشت و تلاش می‌کند بخشی از نیاز بازار به خودروهای جدید و کم‌مصرف را پاسخ دهد.
این شرکت همچنین قصد دارد ترکیب محصولات خود را در سال‌های آینده به شکلی تغییر دهد که سهم خودروهای کم‌مصرف و مجهز به فناوری‌های جدید در تولیدات آن افزایش پیدا کند.
در حال حاضر متوسط مصرف سوخت خودروهای جدید تولید داخل حدود ۷.۳ لیتر اعلام شده و سایپا نیز در همین محدوده قرار دارد. با این حال، مدیران سایپا معتقدند حتی این سطح مصرف نیز باید در نسل‌های بعدی محصولات کاهش پیدا کند.
از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از خودروهای موجود در کشور را ناوگان قدیمی تشکیل می‌دهد که مصرف سوخت آنها به مراتب بیشتر از خودروهای جدید است. سایپا با توجه به کوچک‌تر بودن بخش مهمی از محصولات خود و استفاده از موتورهای کم‌حجم‌تر، وضعیت مصرفی بهتری نسبت به بسیاری از خودروهای موجود دارد، اما برنامه این شرکت حرکت به سمت اعداد پایین‌تر است.
افزایش سهم CNG در سبد محصولات سایپا
یکی از مسیرهایی که سایپا برای کاهش وابستگی به بنزین دنبال می‌کند، توسعه خودروهای مجهز به سوخت‌های جایگزین است.
در همین راستا، مدل‌هایی با قابلیت استفاده از CNG در سبد محصولات این شرکت قرار گرفته‌اند و در طراحی برخی محصولات جدید نیز امکان نصب مخزن CNG پیش‌بینی شده است.
بر اساس برنامه اعلام‌شده، سایپا قصد دارد در سال آینده تعداد محصولات دارای قابلیت استفاده از CNG را افزایش دهد تا سهم سوخت‌های جایگزین در سبد انرژی خودروهای این شرکت بیشتر شود.
این رویکرد به‌خصوص در شرایطی اهمیت پیدا می‌کند که رشد مصرف بنزین و محدودیت منابع تولید و تأمین آن، به یکی از چالش‌های جدی اقتصاد انرژی کشور تبدیل شده است.
خانواده موتور جدید سایپا وارد مرحله اجرایی می‌شود
یکی از مهم‌ترین بخش‌های برنامه سایپا برای کاهش مصرف سوخت، به قوای محرکه مربوط می‌شود. این شرکت توسعه یک خانواده موتور جدید را در دستور کار قرار داده که قرار است در سه نسخه مختلف تولید شود.
این خانواده موتور شامل یک نسخه تنفس طبیعی و دو نمونه توربوشارژ خواهد بود. برنامه سایپا این است که نخست یکی از نسخه‌های این موتور را روی محصولات مبتنی بر پلتفرم شاهین به کار بگیرد و پس از آن، استفاده از این قوای محرکه در محصولات جدیدتر و پلتفرم‌های نسل آینده نیز دنبال شود.
در طراحی این خانواده موتور، فناوری‌های جدیدتر در زمینه موتورهای احتراق داخلی مورد توجه قرار گرفته است تا ضمن حفظ قابلیت استفاده از موتورهای بنزینی، مصرف سوخت کاهش یافته و بازدهی قوای محرکه افزایش پیدا کند.
طبق زمان‌بندی اعلام‌شده، نخستین محصول سایپا مجهز به نسخه توربوشارژ این خانواده موتور در نیمه دوم سال ۱۴۰۶ وارد مرحله عرضه خواهد شد. پس از آن نیز در نیمه نخست سال ۱۴۰۷ محصول دیگری بر پایه یک پلتفرم جدید و با استفاده از همین خانواده موتور به بازار خواهد آمد.
هدف‌گذاری سایپا این است که تا سال ۱۴۰۹ سهم قابل توجهی از تولید این شرکت به موتورهای جدید اختصاص پیدا کند و این قوای محرکه به تدریج جایگزین موتورهای فعلی شوند.
آریا با قوای محرکه پلاگین‌هیبرید به تولید آزمایشی رسید
در کنار توسعه موتورهای درون‌سوز، سایپا مسیر برقی‌سازی محصولات خود را نیز دنبال می‌کند. یکی از مهم‌ترین پروژه‌های این شرکت در این حوزه، نسخه پلاگین‌هیبریدی محصولی بر پایه پلتفرم آریا است.
نمونه اولیه این خودرو پیش‌تر رونمایی شده و پروژه اکنون وارد مرحله تولید آزمایشی شده است. به گفته قائم‌مقام سایپا، فرآیند افزایش تولید این محصول آغاز شده و زنجیره تأمین قطعات مورد نیاز آن نیز آماده شده است.
قرار است تعدادی از نمونه‌های اولیه در اختیار مجموعه‌های مربوطه قرار گیرد تا آزمایش‌های جاده‌ای و فنی روی آنها انجام شود. در صورت پیشرفت مطابق برنامه، عرضه این خودرو به مشتریان از ابتدای سال آینده آغاز خواهد شد و سایپا تلاش دارد حتی در صورت فراهم شدن شرایط، تحویل خودرو را زودتر از زمان پیش‌بینی‌شده انجام دهد.
پلتفرم آریا نیز قرار است صرفاً به یک محصول محدود نماند. سایپا این پلتفرم را بستری برای توسعه محصولات آینده می‌داند و قصد دارد با استفاده از اشتراکات فنی آن، مدل‌های دیگری را نیز توسعه دهد. پس از تثبیت محصول نیز امکان اضافه شدن تجهیزات هوشمند و سامانه‌های جدید به این خودرو وجود خواهد داشت.
پیمایش برقی ۲۵۰ کیلومتری؛ مزیت اصلی پلاگین‌هیبرید سایپا
محصول پلاگین‌هیبرید سایپا با ترکیبی از موتور بنزینی و موتور برقی توسعه پیدا کرده و امکان حرکت با استفاده از هر دو منبع انرژی را دارد.
در بخش بنزینی، این خودرو به موتوری با توان ۸۲ کیلووات و گشتاور ۱۳۲ نیوتن‌متر مجهز شده است و یک موتور الکتریکی نیز در کنار آن فعالیت می‌کند. در شرایطی مانند شتاب‌گیری، امکان ورود همزمان هر دو قوای محرکه به مدار وجود دارد.
شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت این خودرو حدود ۸ ثانیه اعلام شده است. اما مهم‌ترین ویژگی آن از منظر کاهش مصرف بنزین، قابلیت پیمایش برقی است.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده از سوی سایپا، این خودرو پس از شارژ کامل می‌تواند حدود ۲۵۰ کیلومتر را بدون مصرف بنزین و تنها با استفاده از انرژی باتری طی کند. این میزان پیمایش با توجه به الگوی استفاده روزمره بسیاری از مالکان خودروهای شخصی، می‌تواند امکان انجام بخش عمده سفرهای روزانه بدون روشن شدن موتور بنزینی را فراهم کند.
به این ترتیب، مالک می‌تواند خودرو را در طول شب در منزل شارژ کرده و روز بعد برای رفت‌وآمدهای شهری بدون نیاز به مصرف بنزین از آن استفاده کند.
چرا سایپا به سراغ پلاگین‌هیبرید رفت؟
یکی از چالش‌های توسعه خودروهای تمام‌برقی در ایران، محدود بودن زیرساخت شارژ عمومی است. سایپا نیز در انتخاب فناوری قوای محرکه جدید، این مسئله را مورد توجه قرار داده است.
بررسی‌های انجام‌شده از سوی مرکز تحقیقات سایپا نشان داده است که پلاگین‌هیبرید در شرایط فعلی کشور می‌تواند راهکاری عملی‌تر نسبت به خودروهای کاملاً برقی باشد؛ زیرا خودرو در حالت عادی می‌تواند بخش قابل توجهی از مسیر را با انرژی الکتریکی طی کند، اما در صورت دسترسی نداشتن به شارژر، موتور بنزینی همچنان امکان ادامه حرکت را فراهم می‌کند.
بنابراین، استفاده از این فناوری وابستگی خودرو به شبکه گسترده ایستگاه‌های شارژ را کاهش می‌دهد. این موضوع برای بازاری مانند ایران که زیرساخت شارژ عمومی آن هنوز در مراحل توسعه قرار دارد، اهمیت زیادی دارد.
باتری این محصول از نسل جدید فناوری باتری انتخاب شده و طبق اعلام سایپا، عمر بالایی برای آن در نظر گرفته شده است. قابلیت استفاده از باتری خودرو به عنوان منبع برق اضطراری نیز یکی دیگر از ویژگی‌های پیش‌بینی‌شده است؛ قابلیتی که می‌تواند در کمپینگ و برخی کاربردهای خارج از خودرو مورد استفاده قرار گیرد.
سایپا همچنین برای این خودرو قابلیت شارژ سریع را در نظر گرفته است؛ به‌طوری که شارژ باتری از ۳۰ تا ۸۰ درصد می‌تواند در حدود ۱۵ دقیقه انجام شود.
در صورت حمایت دولت و فراهم شدن الزامات لازم برای تولید، سایپا ظرفیت افزایش تیراژ این محصول را نیز در نظر گرفته است.
وانت ۲۵۱؛ پروژه سایپا برای ورود به بازار جانشین نیسان آبی
در بخش خودروهای تجاری نیز سایپا پروژه‌ای متفاوت را دنبال می‌کند. وانت ۲۵۱ یکی از محصولات جدید این شرکت است که با هدف پاسخ به نیاز بازار خودروهای باری سبک و ارائه گزینه‌ای جدید برای بخشی از مشتریان وانت نیسان توسعه یافته است.
سایپا پیش از این با وانت ۱۵۱ در بازار خودروهای تجاری سبک حضور داشته، اما بررسی نیاز بازار نشان داده است که محصولی با ظرفیت بار بیشتر و ابعاد بزرگ‌تر نیز مورد نیاز است.
وانت ۲۵۱ در کلاس خودروهایی مشابه وانت ال۹۰ قرار می‌گیرد و برای شرایط استفاده شهری در ایران توسعه پیدا کرده است. این خودرو روی یک پلتفرم جدید ساخته شده و قرار است با طراحی ظاهری متفاوت نسبت به محصولات فعلی سایپا وارد بازار شود.
ظرفیت حمل بار این وانت حدود ۶۰۰ کیلوگرم خواهد بود و فضای بار نیز متناسب با کاربردهای مورد انتظار در این کلاس طراحی شده است.
کاهش مصرف سوخت، بهبود عملکرد در شهرهای بزرگ و امکان استفاده از خودرو برای کاربری‌های مختلف، از جمله اهدافی است که سایپا در توسعه وانت ۲۵۱ دنبال کرده است.
آیا وانت ۲۵۱ واقعاً جای نیسان آبی را می‌گیرد؟
سال‌هاست موضوع جایگزینی وانت نیسان در بازار ایران مطرح است، اما به دلیل ترکیب خاص قابلیت‌های این خودرو، جایگزین کردن آن کار ساده‌ای نیست.
قائم‌مقام سایپا نیز با اشاره به همین موضوع تأکید کرده است که نیسان آبی طی سال‌های طولانی ویژگی‌هایی را در اختیار کاربران قرار داده که یافتن محصولی با تمام این مشخصات در یک خودرو جدید، کار ساده‌ای نیست.
با این حال، سایپا با تکیه بر تجربه خود در حوزه خودروهای تجاری، توسعه وانت ۲۵۱ را با هدف پاسخ به همین نیاز دنبال کرده است. محصول جدید قرار است ضمن ارائه ظرفیت باربری مشابه، از نظر مصرف سوخت، ایمنی و فناوری قوای محرکه یک نسل جلوتر باشد.
یکی از نکات مهم در این پروژه، استفاده از موتور جدید ۲.۵ لیتری است. این موتور از فناوری جدیدتری نسبت به قوای محرکه مورد استفاده در محصولات تجاری قدیمی برخوردار خواهد بود و برنامه سایپا، داخلی‌سازی تدریجی آن است.
در طراحی وانت ۲۵۱ علاوه بر توان موتور و ظرفیت بارگیری، موضوع پایداری خودرو هنگام حمل بار نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ مسئله‌ای که در خودروهای تجاری سبک، به‌خصوص هنگام جابه‌جایی بار در مسیرهای شهری و جاده‌ای، اهمیت زیادی دارد.
سایپا همچنین تلاش کرده هزینه قطعاتی مانند چراغ و سپر در سطح کنترل‌شده‌ای باقی بماند؛ زیرا هزینه نگهداری و تعمیرات برای خریداران خودروهای تجاری، برخلاف بسیاری از خودروهای سواری، یکی از عوامل مهم در انتخاب محصول است.
بر اساس برنامه اعلام‌شده، نسخه دوکابین وانت ۲۵۱ نیز در مراحل بعدی توسعه خواهد یافت و از همان ابتدای طراحی، کاربری‌های متنوعی برای این محصول در نظر گرفته شده است.
تغییر مسیر سایپا از محصول‌محوری به سبدی از فناوری‌ها
مجموع برنامه‌های اعلام‌شده نشان می‌دهد سایپا برای پاسخ به چالش مصرف سوخت، تنها به بهینه‌سازی محصولات فعلی اکتفا نکرده و همزمان چند مسیر را در حوزه قوای محرکه و محصولات جدید دنبال می‌کند؛ از افزایش سهم CNG و توسعه موتورهای جدید گرفته تا ورود به حوزه پلاگین‌هیبرید و طراحی نسل جدید خودروهای تجاری.
اگر این برنامه‌ها مطابق زمان‌بندی اعلام‌شده پیش برود، از نیمه دوم سال ۱۴۰۶ نخستین محصولات مجهز به موتورهای توربوشارژ جدید وارد مرحله عرضه خواهند شد و از ابتدای سال ۱۴۰۷ نیز محصول دیگری روی پلتفرم جدید با این خانواده موتور به بازار خواهد آمد.
در سوی دیگر، پروژه پلاگین‌هیبرید آریا می‌تواند یکی از مهم‌ترین گام‌های سایپا برای ورود جدی‌تر به بازار خودروهای برقی‌شده باشد؛ محصولی که تلاش می‌کند میان محدودیت زیرساخت شارژ کشور و نیاز به کاهش مصرف بنزین تعادل ایجاد کند.
در حوزه خودروهای تجاری نیز وانت ۲۵۱ قرار است با تمرکز بر مصرف سوخت پایین‌تر، ایمنی بیشتر، ظرفیت حمل بار مناسب و قابلیت استفاده از CNG، بخشی از نیاز بازار را پاسخ دهد.
به این ترتیب، برنامه سایپا برای سال‌های آینده صرفاً معرفی چند محصول جدید نیست؛ بلکه این شرکت تلاش دارد بخشی از سبد محصولات خود را از نظر فناوری قوای محرکه، نوع سوخت و کاربری تغییر دهد؛ مسیری که در صورت اجرای کامل می‌تواند سهم محصولات کم‌مصرف و برقی‌شده را در تولیدات سایپا افزایش داده و همزمان زمینه کاهش مصرف سوخت در ناوگان جدید این شرکت را فراهم کند.