از کاهش تعهدات معوق تا افزایش تولید خودروهای سودده

گروه خودروسازی سایپا در سال ۱۴۰۴، با اجرای مجموعه‌ای از اقدامات هم‌زمان در حوزه تولید، مالی، ساختاری و توسعه محصول، توانست نه‌تنها از بحران‌های انباشته عبور کند، بلکه با ثبت رشد در شاخص‌های کلیدی، مسیر تازه‌ای از ثبات و بهبود عملکرد را پایه‌گذاری کند. این در حالی است که سایپا سال‌ گذشته را با چالش‌های عظیمی که به ارث برده بود، آغاز کرد. از جمله این چالش‌ها 37 همت بدهی بانکی سرفصل شده و معوق در سیستم بانکی، 57 همت صدور چک‌های خرید دین بدون در نظر گرفتن توان پرداخت و آینده فروشی بیش از 120 هزار دستگاه مازاد بر ظرفیت تولید، بود. با وجود مشکلات عنوان شده، سال گذشته را می‌توان نقطه عطفی در مسیر تحول گروه سایپا دانست؛ سالی که این خودروساز با وجود محدودیت‌های جدی، موفق شد با اتکا به اصلاحات عمیق، روندهای مثبت و قابل اتکایی را در بخش‌های مختلف به ثبت برساند.

تنوع سبد محصولات گروه سایپا در سال 1404

در حوزه تولید، عملکرد گروه سایپا در سال گذشته قابل توجه بوده است. مجموع تولید این گروه به بیش از ۲۸۲ هزار دستگاه رسید که سهم اصلی آن مربوط به محصولات پرتیراژی همچون خانواده کوییک، ساینا و شاهین بوده است. خانواده کوییک با سهمی بیش از ۲۷ درصد از کل تولید، در صدر قرار دارد و پس از آن ساینا و زامیاد سهم قابل توجهی از تولید را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین حضور محصولاتی مانند اطلس، سهند، شاهین و پارس نوآ در ترکیب تولید، نشان‌دهنده تنوع‌بخشی به سبد محصولات و حرکت به سمت پاسخگویی بهتر به نیاز بازار است. این سطح از تولید در شرایطی محقق شده که صنعت خودرو با محدودیت‌های ارزی، جنگ‌های تحمیلی 12 روزه و رمضان، قطعی مکرر برق و اختلال درتأمین قطعات مواجه بوده و همین موضوع اهمیت این دستاورد را دوچندان می‌کند.

تولید 1400 دستگاه خودرو در روز

در کنار تولید، از سال گذشته مدیریت زنجیره تأمین نیز با رویکردی جدید همراه بوده است. اصلاح نظام تأمین‌کنندگان و ایجاد منابع تامین کننده جدید در کنار اصلاح ساختار مالی تأمین‌کنندگان و مدیریت مطالبات، به ثبات نسبی در تولید منجر شده و از توقف خطوط تولید جلوگیری کرده است؛ نتیجه این اقدامات، دستیابی به متوسط تولید روزانه حدود ۱۴۰۰ دستگاه و حفظ جریان تولید در شرایط پرچالش بوده است.

همچنین یکی دیگر از مهم‌ترین دستاوردهای سال گذشته، کاهش چشمگیر تعهدات معوق است. بر این اساس تعهدات معوق از حدود ۹۱ هزار دستگاه در انتهای سال 1403 به حدود ۵۷ هزار دستگاه در پایان سال گذشته کاهش یافته که نشان‌دهنده بهبود ۳۷ درصدی است. این کاهش، علاوه بر بهبود عملکرد عملیاتی، نقش مهمی در افزایش رضایت مشتریان و بازسازی اعتماد عمومی ایفا کرده است.

بدهی‌های بانکی 76 درص کاهش یافت

در حوزه مالی نیز اقدامات اصلاحی گسترده‌ای به اجرا درآمده است. سال 1403، میزان بدهی سرفصل شده بانکی سایپا 21 همت بود و سال گذشته با توجه به اقدامات صورت گرفته این عدد به 5 همت رسید. لذا کاهش 76 درصدی بدهی‌های بانکی یکی از موفقیت‎های بود که کسب شد. همچنین افزایش سرمایه چشمگیر (میزان سرمایه از 19.5 همت به 162.5 همت رسید و این به منزله افزایش 8 برابری سرمایه شرکت سایپا است) و خروج از شمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت، از جمله مهم‌ترین دستاوردهایی است که توانسته وضعیت مالی سایپا را به‌طور معناداری بهبود دهد. این تحولات، زمینه‌ساز کاهش ریسک‌های مالی و افزایش قدرت مانور شرکت در تأمین منابع شده است.

کاهش هزینه خریدهای خارجی در دستور کار قرار گرفت

همزمان، مدیریت بهای تمام‌شده به‌عنوان یکی از محورهای اصلی اصلاحات، نتایج ملموسی به همراه داشته است. کاهش هزینه خریدهای خارجی تا ۲۰ درصد، کاهش قابل توجه قیمت قطعات کلیدی مانند گیربکس اتوماتیک، توربوشارژر و سیستم‌های ایمنی، کاهش ضایعات و استفاده از ظرفیت‌های خالی تولید، همگی در راستای افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها انجام شده است. اجرای پروژه‌های بازمهندسی فرآیندها و استقرار نظام قیمت‌گذاری هدف نیز به انسجام بیشتر در مدیریت هزینه‌ها منجر شده است.

در بخش درآمدی، اصلاح قیمت محصولات باعث خروج بخش عمده‌ای از محصولات از زیان شده و حاشیه سود مثبتی را در بازار ایجاد کرده است. این اقدام علاوه بر بهبود سودآوری، به افزایش تقاضا و ایجاد تعادل در بازار نیز کمک کرده است. گروه سایپا از سال گذشته در راستای تأمین نقدینگی، فروش دارایی‌ها و املاک مازاد را با جدیت دنبال کرده است. واگذاری گسترده املاک و دارایی‌های غیرمولد در طول سال، علاوه بر تأمین منابع مالی ارزان قیمت و جلوگیری از ایجاد هزینه‌های سربار، به سبک‌سازی ترازنامه و افزایش چابکی مالی گروه کمک کرده است.

کاهش 54 شرکت با هدف چابک‌سازی گروه سایپا

همچنین در حوزه ساختار سازمانی، اقدامات قابل توجهی انجام شده است. کاهش تعداد شرکت‌های زیرمجموعه (از 130 شرکت به 76 شرکت)، تعیین تکلیف شرکت‌های زیان‌ده، واگذاری شرکت‌های غیرمولد و کاهش تعداد اعضای هیأت‌مدیره، منجر به اصلاح ساختار سازمانی، چابک‌سازی و افزایش بهره‌وری شده است.

عرضه محصولات جدید به بازار

در حوزه توسعه محصول هم اتفاق‌های مهمی در گروه سایپا رخ داد. سال گذشته این گروه خودروسازی با عرضه محصولات جدید و به‌روزرسانی محصولات موجود همراه بوده است. بر این اساس عرضه محصولاتی مانند پارس‌نوآ، وانت نیسان اکستند، نسخه ارتقاءیافته وانت ۱۵۱ و همچنین محصول C3-XR، صورت گرفت. همچنین با احیای قرارداد با شرکت چانگان، مونتاژ خودروهای P421 و  P441 آغاز شد. شروع به تولید اتوبوس دیزلی شهری اروند زامیاد، عرضه کشنده GX560 و رونمایی از پیکاپ هانترپلاس، کامیونت باری فوتون M4 و سهند CNG، از دیگر دستاوردهای سایپا در سال گذشته بوده است. نکته قابل توجه در عرضه محصولات جدید، کاهش زمان اجرای پروژه‌ها تا چند ماه در برخی محصولات بوده که بیانگر بهبود فرآیندهای توسعه و افزایش سرعت پاسخگویی به بازار است.

سال 1404 اتفاق مهم دیگری در سایپا رقم خورد، دو خودرو آریا بنزینی و آریا پلاگین هیبرید رونمایی شد. این خودرو اولین محصول هیبرید PHEV طراحی شده در گروه سایپا و کشور است. خودرو یاد شده ضمن برد طولانی (۱۲۰۰ کیلومتر) و فناوری پاک، در زمره خودروهای کم‌مصرف و سازگار با محیط ‌زیست است. آریا پلاگین هیبرید را می‌توان نقطه عطفی در مسیر توسعه فناوری‌های نوین کشور دانست.

رونمایی از نسل جدید موتورهای ملی

گروه خودروسازی سایپا سال گذشته از خانواده جدید موتورهای خود رونمایی کرد. طی سال‌های گذشته، وابستگی به پیشرانه‌های وارداتی و محدودیت در توسعه موتورهای داخلی، یکی از موانع اصلی رشد محصول و تنوع مدل در گروه سایپا بود، لذا با عرضه موتورهای جدید فصل تازه‌ای در توسعه قوای محرکه سایپا و صنعت خودرو آغاز شده است.

بر این اساس موارد عنوان شده نشان‌دهنده تداوم جریان توسعه محصول در گروه سایپا و کاهش تولید محصولات زیان‌ده و حرکت به سمت تولید محصولات سودده است.

صادرات قطعات شرکت‌های زیرمجموعه سایپا

افزایش توان صادراتی قطعات، از جمله محورهایی بود که در سال گذشته با جدیت در گروه سایپا دنبال شد. در حال حاضر، تعدادی از شرکت‌های زیرمجموعه سایپا از جمله طیف سایپا، فنرسازی زر، رادیاتور ایران و مالیبل در حوزه قطعات خودرو فعالیت صادراتی دارند؛ روندی که پیش‌بینی می‌شود در سال‌های آینده شتاب بیشتری بگیرد. همچنین در قالب پویش سایپا رسانه که سال گذشته آغاز به کار کرد، ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های این شرکت‌ها به طور جامع مورد بررسی و معرفی قرار گرفت.

کیفیت محصولات سایپا افزایش یافته است

در حوزه کیفیت نیز شاخص‌های کلیدی بهبود یافته‌اند. کاهش تعداد مراجعات مشتریان، کاهش تعداد عیوب ثبت‌شده و افزایش سطح رضایت مشتریان، از جمله نتایج اقدامات انجام‌شده در این بخش است. همچنین بهبود امتیازات ارزیابی خدمات پس از فروش و انطباق بیشتر خطوط تولید با استانداردهای کیفی، نشان‌دهنده تمرکز جدی بر ارتقای کیفیت محصولات است.

در بخش منابع انسانی، حرکت به سمت شایسته‌سالاری با تشکیل کمیته‌های تخصصی انتصابات و بررسی گسترده مدیران در سطوح مختلف، یکی دیگر از اقدامات مهم سال ۱۴۰۴ بوده است. این رویکرد در کنار استفاده از مدیران با تجربه و اصلاح نظام مدیریتی، به بهبود کارآمدی سازمان کمک کرده است.

همچنین در حوزه فناوری و زیرساخت، اجرای پروژه ERP و استقرار سیستم‌های یکپارچه مدیریتی، گام مهمی در جهت افزایش شفافیت، انضباط مالی و بهبود تصمیم‌گیری در سطح کلان سازمان بوده است.

در مجموع، عملکرد گروه سایپا در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد این شرکت توانسته با اجرای هم‌زمان مجموعه‌ای از اصلاحات، از شرایط بحرانی فاصله بگیرد و وارد مسیر افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه تولید، ثبات و بهبود شرایط تولید شود؛ مسیری که با تداوم آن، می‌توان شاهد روزهای درخشان این خودروساز در صنعت خودرو کشور بود.