مسکو با تصویب استراتژی جدید توسعه صنعت خودرو تا سال ۲۰۳۵، مسیر حمایت از خودروسازی داخلی را وارد مرحلهای تازه کرده است؛ مسیری که در آن افزایش تولید، کاهش وابستگی به واردات، تعمیق داخلیسازی، توسعه قطعهسازی و حتی ساختار مالکیت شرکتهای خودروساز، به بخشی از شروط و اهداف سیاست صنعتی دولت تبدیل شده است.
متن رسمی «استراتژی توسعه صنعت خودروی فدراسیون روسیه تا سال ۲۰۳۵» که ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ در پایگاه حقوقی روسیه منتشر شده، بر اساس فرمان شماره ۲۲۶۷-ر دولت روسیه به تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۲۶ تدوین و تصویب شده است. پایگاه حقوقی گارانْت (Garant) در انتشار این سند اعلام کرده است که دولت روسیه هدف اصلی این استراتژی را افزایش تولید خودرو، قطعات و فناوریهای روسی و ارتقای استقلال فناورانه صنعت خودرو تعیین کرده است.
بر اساس این سند، روسیه در سناریوی هدفگذاریشده قصد دارد تولید مجموع خودروهای خود را تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۲.۸۴ میلیون دستگاه برساند؛ رقمی که شامل تولید برای بازار داخلی و صادرات است. از این میزان، حدود ۲.۵۳۳ میلیون دستگاه خودروی سواری، ۱۷۰ هزار دستگاه خودروی تجاری سبک، ۱۱۰ هزار دستگاه کامیون و حدود ۳۰ هزار دستگاه اتوبوس خواهد بود. این در حالی است که رقم مبنای سال ۲۰۲۶ در سند، ۸۶۴ هزار دستگاه برای کل خودروها و ۷۳۱ هزار دستگاه برای خودروهای سواری در نظر گرفته شده است.
حمایت دولتی با شرط «ساخت داخل»
یکی از مهمترین بخشهای استراتژی جدید روسیه، نحوه تعریف حمایت دولتی از خودروسازان است. دولت مسکو حمایت از صنعت را صرفاً به پرداخت منابع مالی محدود نکرده و آن را به سطح داخلیسازی، توان مهندسی، توسعه قطعات و کنترل روسی بر تولید پیوند زده است.
طبق متن استراتژی، در چشمانداز ۲۰۳۵، تولیدات خودرویی تحت کنترل اشخاص حقوقی روس قرار خواهند داشت و در ساختار مالکیت آنها بیش از ۵۰ درصد سهام یا منافع باید در اختیار ذینفعان، مالکان ذینفع یا اشخاص کنترلکننده روسی باشد. این رویکرد نشان میدهد سیاست صنعتی روسیه تنها بر افزایش تیراژ متمرکز نیست، بلکه کنترل مالکیت، دانش فنی و زنجیره ارزش را نیز بخشی از استقلال صنعتی میداند.
در همین چارچوب، دولت روسیه توسعه یک پایه استاندارد و یکپارچه قطعات و فناوریها را دنبال میکند تا قطعات و فناوریهای تولیدشده در داخل، در چندین مدل و پلتفرم مورد استفاده قرار گیرند. هدف این است که صنعت قطعهسازی روسیه از یک شبکه پراکنده تولیدکنندگان به یک زنجیره تامین منسجمتر و قابل اتکا تبدیل شود.
۲۰۰ میلیارد روبل تامین مالی در هر سال
بعد مالی این سیاست نیز قابل توجه است. بر اساس بخش «تامین منابع» استراتژی، حجم موردنیاز تامین مالی برای اجرای سناریوی هدف، حداقل ۲۰۰ میلیارد روبل در سال برآورد شده است.
پایگاه حقوقی Consultant Plus در متن منتشرشده از این سند، تصریح میکند که این منابع از محل پروژههای ملی، برنامههای دولتی و منابع خارج از بودجه تامین خواهد شد و حوزههایی مانند تسهیلات خرید خودرو، لیزینگ، تحقیق و توسعه، توسعه تولید قطعات و خرید دولتی خودروهای ساخت روسیه را پوشش خواهد داد. بنابراین رقم ۲۰۰ میلیارد روبل را باید «برآورد حداقل تامین مالی سالانه موردنیاز اجرای استراتژی» دانست، نه یک یارانه نقدی ثابت که هر سال مستقیماً به خودروسازان پرداخت میشود.
کاهش وابستگی به واردات؛ هدف ۸۰ درصد تولید داخلی
یکی دیگر از اهداف صریح استراتژی، تغییر ترکیب بازار خودرو روسیه است. دولت این کشور هدفگذاری کرده که تا سال ۲۰۳۵، حداقل ۸۰ درصد خودروهای عرضهشده در بازار خودروهای جدید روسیه در داخل این کشور تولید شوند و سهم خودروهای وارداتی حداکثر به ۲۰ درصد برسد.
در سناریوی هدف، بازار خودروهای جدید روسیه در سال ۲۰۳۵ حدود ۳.۲ میلیون دستگاه برآورد شده است. تحقق این هدف نیز به گسترش برنامههای تسهیلات خرید خودرو و لیزینگ، تعمیق داخلیسازی و کاهش سهم واردات وابسته شده است.
به این ترتیب، سیاست روسیه یک زنجیره مشخص را دنبال میکند: تحریک تقاضای داخلی، حمایت از تولیدکننده داخلی، توسعه قطعهسازی، افزایش داخلیسازی، کاهش وابستگی به واردات و در نهایت افزایش مقیاس تولید.
حمایت از خودروهای برقی در کنار حفظ صنعت سنتی
روسیه در این استراتژی، توسعه خودروهای برقی و هیبریدی را نیز در برنامه خود قرار داده است، اما بدون کنار گذاشتن موتورهای احتراقی. بر اساس سند، سهم خودروهای سواری برقی و هیبریدی در بازار خودروهای جدید روسیه باید تا سال ۲۰۳۵ به حداقل ۲۵ درصد برسد. این رقم برای خودروهای تجاری سبک ۳۰ درصد و برای کامیونها ۱۸ درصد تعیین شده است.
در عین حال، استراتژی تصریح میکند که موتورهای احتراقی همچنان بخش مهمی از صنعت روسیه را تشکیل خواهند داد. بنابراین رویکرد مسکو، جایگزینی ناگهانی فناوریهای سنتی نیست، بلکه حرکت تدریجی به سمت فناوریهای جدید همراه با حفظ ظرفیتهای موجود صنعتی است.
فناوری، رباتیک و خودروی خودران در برنامه ۲۰۳۵
روسیه در این برنامه صرفاً به افزایش ظرفیت تولید بسنده نکرده است. در بخش فناوری، هدفگذاری شده که تا سال ۲۰۳۵ حدود ۱۵۰ هزار خودروی دارای سطح خودران سطح ۴ و بالاتر تولید شود؛ رقمی معادل حدود پنج درصد کل تولید هدفگذاریشده.
همچنین استفاده از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در فرآیندهای تولید، استفاده از سیستمهای PLM داخلی در تمامی واحدهای خودروسازی، افزایش رباتیک صنعتی و رشد سالانه بهرهوری نیروی کار در حدود ۱۰ درصد یا بیشتر از دیگر اهداف تعیینشده در این سند است.
صادرات؛ مرحله بعدی حمایت از تولید
روسیه در کنار تامین بازار داخلی، صادرات را نیز در استراتژی جدید وارد کرده است. بر اساس سناریوی هدف، صادرات خودروهای کامل میتواند تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۷۰ هزار دستگاه برسد و دولت برای حضور خودروهای روسی در پروژههای خارجی نیز حمایتهای مالی و غیرمالی در نظر گرفته است.
منبع: Garant ، Consultant Plus